Het Kiesstelsel en de werking van de Kieswet van de Republiek Suriname

Mr. B. Ahmadali (1999)

Mijn NOTITIE uit 1999 betrekking hebbende op de algemene verkiezingen van 2000, die zeer valide is voor hen, die direct en indirect betrokken zijn bij de voorbereidingen en organiseren van algemene verkiezingen in suriname.

Er is niet gestreefd naar volledigheid. Wel zijn in Hoofdlijnen en waar nodig tot in detail de meest relevante zaken besproken, nodig en bruikbaar voor haast alle doelgroepen om de verkiezingsactiviteiten daaraan te toetsen in de meest neutrale en objectieve context.

Eenmaal mijn BLOG op mijn website: http://basahmadali.nl/ per 1 januari 2014 operationeel is, heb ik gemeend deze notitie als Blog artikel te plaatsen, rekening houdende met de grote behoefte aan en vraag naar reeds verzamelde informatie in verband met de naderende algemene, vrije en geheime verkiezingen.

De hier gepubliceerde versie is van het jaar outdated. In de noot is steeds aangegeven de weinig zaken die bij elke verkiezing opnieuw worden vastgesteld. Zo gauw er een updated versie anno 2014 uitkomt, zal daarvan publiekelijk melding worden gemaakt, met name in mijn Groep Decentralisatie en Public Management op                                                                                                                             Face Book: https://www.facebook.com/groups/208807742597912/requests/

Ik overweeg de veelheid van informatie en documentatie betrekking hebbende op het voorbereiden en houden van  EERLIJKE, algemene, vrije en geheime verkiezingen in Suriname,  waar ik over beschik, prijs te geven via mijn BLOG en zodoende het materiaal voor alle doelgroepen toegankelijk te maken ter bevordering van eerlijke algemene verkiezingen in Suriname.

Inleidende Opmerkingen:

Het is goed om reeds bij het begin van dit betoog alle twijfels uit de wereld te helpen als zou de door de President van de Republiek Suriname aangekondigde vervroegde Algemene-, Vrije -en geheime Verkiezingen op 25 mei 2000 geen voortgang vinden. Zowel de DNA als de President hebben daartoe bij wet en recht vereiste daden gesteld:

a)     de DNA nam in de vergadering van 15 juli 1999 bij algemene stemmen (48) het Besluit om haar zittingsperiode in te korten;

b)     de President bepaalde bij Presidentieel Besluit van 28 juli 1999 de datum voor de vervroegde Algemene -, vrije- en geheime Verkiezing op 25 mei 2000;

c)     de President heeft bij Presidentieel Besluit van 12 augustus 1999 (S.B. 1999, No. 55) de kandidaatstelling bepaald op 10 april 1999.

d)     de President heeft via de nationale en de internationale media en fora, zoals tijdens de recente vergadering van de Verenigde Naties verklaard dat de Regeerperiode is ingekort en op 25 mei 2000 er Verkiezingen in Suriname worden gehouden;

e)     door de instelling van de Technische Commissie en de Financiele Commissie, respectievelijk te rekenen van 13 april 1999 en 21 juli 1999 is het verkiezingsapparaat tijdig in beweging gebracht.

f)      door in een vrij vroeg stadium verzekerd te kunnen zijn van de support van de zijde van bevriende organisaties (naties) als de EU, de OAS en de UNDP.

 Men kan dus wederom rekenen op een organisatie met het predicaat van de Internationale Observer OAS “goed”.

Den Haag, 28 december 1999

Mr. B. Ahmadali

Lid van de Staatscommissie tevens, Coordinator van de externe financiering en internationale relaties, betreffende voorbereiding en organisatie van de Algemene -, vrije- en geheime verkiezing in Suriname op 25 mei 2000, behandeld op een Informatiebijeenkomst van de in Nederland actief zijnde  Afdelingen/branches van de Politieke partijen in Suriname, Gebouw SWSH, Brouwersgracht 2, Den Haag, dinsdag 28 december 1999.

==========================

DE VERKIEZING VAN DE VOLKSVERTEGENWOORDIGENDE ORGANEN EN DE REGERING IN SURINAME.

Bij de Algemene, vrije -en geheime verkiezingen gaat het om de verkiezing van:

A.    DE NATIONALE ASSEMBLEE (DNA):                          51  DNA-leden[1 

B.    62 RESSORTRADEN (RR)                                             715 RR-leden[2]

  1. 199 RR-leden in Paramaribo        12 ressorten
  2. 101 RR-leden in Wanica              7 ressorten
  3.   63 RR-leden in Nickerie 5 ressorten
  4.   23 RR-leden in Coronie             3 ressorten
  5.   60 RR-leden in Saramacca         6 ressorten
  6.   60 RR-leden in Commewijne     6 ressorten
  7.   52 RR-leden in Marowijne         6 ressorten
  8.   49 RR-leden in Para                   5 ressorten
  9.   52 RR-leden in Brokopondo      6 ressorten
  10.   56 RR-leden in Sipaliwini          6 ressorten                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  C.    10 DISTRICTSRADEN (DR)                                            105 DR-leden[3]
  1.  leden DR Paramaribo
  2. 15 leden DR Wanica
  3. 10 leden DR Nickerie
  4.  7 leden DR Coronie
  5.  9 leden DR Saramacca
  6.  9 leden DR Commewijne
  7.  9 leden DR Marowijne
  8.  9 leden DR Para
  9.  7 leden DR Brokopondo
  10.  9 leden DR Sipaliwini

De aantallen van de DR-en RR-leden zijn afhankelijk van de bevolkingscijfers per kiesdistrict en stemdistrict, die bij elke verkiezing opnieuw worden vastgesteld.

D.    PRESIDENT en de VICE-PRESIDENT

TOTAAL AANTAL LEDEN VERENIGDE

VOLKSVERGADERING (DNA+RR+DR-leden)         871 VVV-leden (V-2000)

 

HET VERKIEZINGSSTELSEL IN SURINAME

Stoelt op art. 52 G.W.: Politieke democratie

  • politieke macht berust bij het volk en wordt  uitgeoefend conform de Grondwet
  • kenmerkend: participatie en representatie v/h volk
  • schept de voorwaarde voor deelname  v/h volk aan  ALGEMENE, VRIJE EN GEHEIME VERKIEZINGEN ter samenstelling van de volksvertegenwoordigende organen en de regering.

A.    Voor de verkiezing van de DNA-leden:

Geldt het stelsel van evenredige vertegenwoordiging bij grootste gemiddelde en voorkeursstemmen

(Art. 61 G.W.)

B.    Voor de verkiezing van de RR-leden:

Geldt het gewone personenmeerderheidsstelsel. De volgorde wordt bepaald naar de rangorde der hoofdelijk verworven stemmen. Hierdoor worden alle beschikbare zetels toegekend.        (art. 163 G.W.)

 C.    Voor de verkiezing van de DR-leden:

Het aantal zetels in de DR moet worden toegekend aan politieke organisaties, naarevenredigheid van het totaal aantal in de Ressortraden verworven zetels. Indien er na de toekenning van de volle zetels nog zetels over zijn, zullen deze zetels in de DR worden toegekend aan de politieke organisatie met de opeenvolgende hoogste breukwaarde. Is die breukwaarde even groot dan beslist het lot. (art. 162 G.W. en art. 124 Kiesregeling)

D. Voor de verkiezing van de President en de Vice – President:

Geldt een gekwalificeerde meerderheid in de DNA van 2/3 der aantal uitgebrachte stemmen.

Indien na 2 stemmingen de 2/3 meerderheid niet gehaald wordt, komt de Verenigde Volksvergadering bijeen voor de derde stemming, die bij gewone meerderheid van het aantal uitgebrachte stemmen beslist, mits meer dan de helft van het aantal in functie zijnde leden (DNA, RR en DR) tegenwoordig zijn (art. 181 G.W.)

DE RECHTSBRONNEN

1. GRONDWET VAN DE REPUBLIEK SURINAME (S.B. 1987 NO. 116), gewijzigd bij wet van 8 april 1992 (S.B. 1992, NO. 38)

2. DE KIESREGELING (S.B. 1996, NO. 15)

3. HET KIESBESLUIT (G.B. 1996, NO.82)

4.HET DECREET / WET OP POLITIEKE ORGANISATIES (S.B. 1987., NO. 61)

5. BESCHIKKING VAN DE MINISTER VAN BINNELNDSE ZAKEN d.d. 12-11-1987, no. 7461 (wordt bij elke verkiezing steeds opnieuw vastgesteld), houdende vaststelling van de Instructie voor de leden van de stembureaus;

6. BESCHIKKING VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN, betreffende bekendmaking van de stembureaus (samenstelling, locaties); wordt bij elke verkiezing opnieuw samengesteld.

7.Het BESLUIT VAN DE DNA (De Nationale Assemblee) met algemene stemmen (48) in de vergadering van 15 juli 1999 om de lopende zittingsperiode van de DNA in te korten;

8. HET PRESIDENTIEEL BESLUIT van 28 juli 1999 voor het houden van (vervroegde) Algemene -, vrije -en geheime verkiezingen op 25 mei 2000. (S.B. 1999, NO. 55)

DE ORGANISATIE VAN DE VERKIEZING

De betrokken verkiezingsorganen zijn:

1.     DE PRESIDENT VAN DE REPUBLIEK SURINAME.

Stelt de datum van de verkiezing vast en de dag der kandidaatstelling (artt. 85 en 86 van de Kiesregeling); voor de komende verkiezing op 25 mei 2000 is zulks geschied bij Staatsbesluit van 12 augustus 1999 (S.B. 1999, No. 55); hij is verantwoordelijk voor de voorbereiding, organisatie en geven van leiding aan de verkiezingsactiviteiten, ondersteund door een TECHNISCHE COMMISSIE en een FINANCIELE COMMISSIE.

2.     DE MINISTER VAN BINNELANDSE ZAKEN c.q. het Ministerie van Binnenlandse Zaken:

De aangelegenheden betreffende  de volksraadpleging en de verkiezing van leden van de volksvertegenwoordigende lichamen behoren tot de zorggebieden van het Ministerie van Binnenlandse Zaken (Besluit Taakomschrijving Departementen 1991 (S.B. 1991, No. 58).

3.      HET ONAFHANKELIJK KIESBUREAU (OKB): Minimaal 7 leden

Houdt toezicht op de algemene, vrije -en geheime verkiezingen, stelt de verkiezingsuitslag bindend vast; ziet ook erop toe dat het Kiesregister met zorg is samengesteld en dat het steeds is bijgehouden; heeft ook het recht om observers/toezichthouders aan te stellen voor het houden van toezicht op de naleving van de juiste procedures door de stembureaus.

Houdt voorts een openbaar register op na, waarin alle politieke organisaties in het land moeten zijn ingeschreven, coördineert de Internationale observers.

4.          HET CENTRAAL HOOFDSTEMBUREAU (CHB): 7 leden en 3 plv leden.

Registreert de aan de verkiezingen deelnemende politieke organisaties; stelt de verkiezingsuitslag vast aan de hand van de processen-verbaal van de Hoofdstembureaus; heeft als additionele taak om de samenstelling van Districtsraden en Ressortraden te controleren. Het proces-verbaal wordt aangeboden aan de President en het OKB.

5            DE DISTRICTS – COMMISSARISSEN

Hebben de zorg over de inrichting van de stemlokalen, distributie van oproepingskaarten, ordemaatregelen, algehele coördinatie van de verkiezingsactiviteiten in zijn district; hij is ambtshalve voorzitter van het Hoofdstembureau in zijn district;

6             DE HOOFDSTEMBUREAUS (10): 5 leden[4] en 3 plv leden

In elk Kiesdistrict (waarvan de grenzen samenvallen met die van het district) is er een Hoofdstembureau, dat controle en toezicht heeft op de verrichtingen van de stembureaus, de verkiezingsuitslagen van de RR’s, DR’s en DNA vast stelt aan de hand van de processen-verbaal van de stembureaus in zijn district; wijst de leden toe aan de RR’s en DR’s en stelt deze gekozen lichamen samen. De p.v’s wordt opgestuurd voor het (Centraal Hoofdstembureau  (CHB).

7             DE STEMBUREAUS (443): 5 leden en 5 plv leden[5]

Het gehele land is verdeeld in 10 Kiesdistricten, waarvan de grenzen samenvallen met die van de districten); elk Kiesdistrict is verdeeld in Stemdistricten en in elk stemdistrict zijn er een of meer stembureaus (volgens de cijfers van de Verkiezingen van 1987: Paramaribo 227, Wanica 67, Nickerie 30, Coronie 4, Saramacca 20, Commewijne 27, Marowijne 14, Para 16, Brokopondo 7, Sipaliwini 31, TOTAAL 443; wordt bij elke verkiezing opnieuw vastgesteld);  de kiezer brengt zijn/haar stem uit op zo’n stembureau, vrij en geheim; neemt de stem op per persoon en per politieke organisatie, legt vast bij proces-verbaal en zendt dit naar het Hoofdstembureau.

1.     DE TECHNISCHE COMMISSIE[6] VOORBEREIDING ALGEMENE, VRIJE-EN GEHEIME VERKIEZINGEN OP 25 MEI 2000 (TC)

  • ingesteld bij Presidentieel Besluit 1999, PB 004/99, te rekenen van 13-04-1999
  • taken:

–        advies en bijstand in alle organisatorische en administratieve aangelegenheden;

–        adviseren en uitstippelen van hoofdbeleidslijnen;

–        formuleren en uitwerken van projectvoorstellen;

–        monitoren van goedgekeurde projecten

2.     DE FINANCIELE COMMISSIE[7] (FC)

  • ingesteld bij Presidentieel Besluit, PB 13, te rekenen van 21 juli 1999
  • taken:

–        samenstelling van de verkiezingsbegroting;

–        advies  en doen van voorstellen inzake financiele aspecten van de verkiezingen

HET PAKKET VAN DE VERKIEZINGSACTIVITEITEN EN DE VERKIEZINGSKALENDER.

  1. opschoning Kiezerslijsten (KL);

Inventarisatie centra ter inzagelegging Kiezerslijsten, instructie aan politieke organisaties, training en workshops aan personeel; productie van de KL, inrichting centra, voorlichting publiek;

  1. versterking van het verkiezingsapparaat, financieel, human resource en managementwise
  2. opstellen Verkiezingsbegroting;
  3. financiering van de Verkiezingsbegroting;
  4. bemensing van de Verkiezingsorganen;
  5. 14/02/00: TER INZAGELEGGING VAN DE KL gedurende 30 dagen;
  6. 16/03/00: AFSLUITING VAN DE KIEZERSLIJSTEN (verwerking van mutaties t/m 21/03/00
  7. 17/03/00: AFSLUITING PERIODE VOOR DE REGISTRATIE VAN POLITIEKE

 

ORGANISATIES BIJ HET OKB.

  1. 21/03/00: DEFINITIEVE KIEZERSLIJSTEN
  2. 22/03/00: Voorlichting aan Politieke organisaties inz. opstelling Kandidatenlijsten

22/03/00: REGISTRATIE POLITIEKE ORGANISATIES BIJ HET CENTRAAL HOOFDSTEMBUREAU (CHB)

10/04/00: KANDIDAATSTELLING (45STE dag voor de dag der stemming)

  1. 10-04-00-

13-04-00: Ter inzagelegging Kandidaatlijsten

  1. 27-04-00:  Bekendmaking van de geldige Kandidaatlijsten en de Verzamellijst.
  2. 21-04-00:  Distributie van de oproepingskaarten
  3. 21-03-00: Start training en beëdiging van stembureaupersoneel;
  4. 02-05-00: Gereedmaken van stembureaumateriaal
  5. 13/05/00: Inrichting stemlokalen
  6. 21/04/00-

25/05/00: Start distributie oproepingskaarten

25 MEI 2000: DAG DER STEMMING

BIJZONDERE AANDACHT EN PROJECTMATIGE AANPAK VAN DE SPEICIFIEKE SECTOREN, BETREFFEN DE VOLGENDE COMPONENTEN:

> FINANCIERING

>  KIEZERSLIJSTEN / KIEZERSADMINISTRATIE

>REGISTRATIE POLITIEKE ORGANISATIES

  • KANDIDAATSTELLING
  • DISTRIBUTIE OPROEPINGSKAARTEN
  • DAG DER STEMMING
  • UITSLAG
  • CONTROLE/TOEZICHT
  • KLACHTEN/BEZWAREN
  • VERKIEZING VAN DE VICE-PRESIDENT EN DE PRESIDENT

 

FINANCIERING

  • budgettair        : activiteiten juni-dec. 1999 (kiezersadministratie, incl. ID-krt)
  • OAS/UNDP     : activiteiten dec. 1999-15/2/00, zoals:

Secretariaat TC, ID-kaart, Straatnaamgeving, Binnenlan:  TOTAAL BEDRAG US$ 310,000

  • EU                   : activiteiten, uitgewerkt in 3 componenten:

Component I: Bijstand aan de Verkiezingsadministratie d.t.k.v.  de TC en de FC w.o. alle stembureau materiaal

Component II: Bijstand aan de monitoring en observatie van alle aspecten van het verkiezingsproces d.t.k. v. het OKB en de EU-observation Unit.

Component III: Bijstand aan de promotion van de democratie ter financiering van miniprojecten op het gebied van Media Education and Civic Education

  • Budgettair       : Alle overige activiteiten (personeel, transport, materieel) t.l.v. Verkiezingsbegroting van de Saat.

 

KIEZERSLIJSTEN (art 52 lid 2, G.W. en artt. 16 t/m 23 Kiesregeling)

Kiezerslijsten worden per kiesdistrict en ressort samengesteld uit het Kiesregister – wordt bijgehouden dag op dag -, vermeldende de in het Centraalbevolkingsregister opgenomen kiesgerechtigde personen,

  • vermeldt: de geslachtsnaam, de voornamen of beginletters, datum, jaar en plaats van geborrte, adres, datum van uitgifte  ID-kaart, ID-nummer en het nummer van het ressort;
  • zij die de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt uiterlijk op de 25ste dag voor de kandidaatstelling, Sur. nationaliteit hebben en ingezetene van Suriname zijn;
  • 4 hoofdmomenten voor een deugdelijke kiezerslijsten (KL):

a)     voorbereidingen, gericht op het upgraden van de kiezersadministratieopschonen kiezerslijsten (vertrek naar het buitenland, verhuizing, overlijden, dubbele registratie, kwalitaiteve onvolkomenheden);

b)     straatnaamgeving, huizennummeringID-kaart; automatiseringsaspecten;

c)     de ter inzagelegging van de KL vanaf de 30ste dag voor de definitieve afsluiting; inventarisatie en inrichting van centra, voorlichting;

d)     het aanbrengen van aanvullingen  en verbeteringen.

Procedure: indiening verzoekschriften; onderzoek in het kiezersregister, verwerking in het kiezersbestand, opmaken beschikking v/d Min.v. Binnenlandse Zaken (Biza), verwerken van de beslissing van de Minister van Biza het afsluiten van de KL op de 25ste dag voor de kandidaatstelling; deze lijsten zijn geldend voor de verkiezingen DAN PAS ZAL BEKEND ZIJN HET AANTAL KIEZERS per kiesdistrict, per ressort , per stemdistrict en per stembureau; afdrukken, etc. AANTAL KIEZERS: mogelijk 280.000 !!![8]

SPECIALE AANDACHT VOOR HET BINNENLAND (SIPALIWINI, MAROWIJNE EN BROKOPONDO)

–        na de binnenlandse oorlog van 1986, die vijf jaar duurde, zijn alle bureaus van bevolkingsregister verwoest; herstel kwam langzaam op gang;

–        diverse commissies met ondersteuning van de UNDP (vorige verkiezing OAS) t.b.v.: herstel van de bureaus, communicatie, transport, werving, selectie, opleiding en training van personeel, ID-kaarten, kiezersregistratie, aanvulling en verbetering KL, etc.

 

REGISTRATIE POLITIEKE ORGANISATIES (art. 53, 60 G.W., j.o. art. 20, artt. 61 e.v. Kiesregeling, Wet op politieke partijen)

Politieke organisaties kunnen ook zijn combinatie van politieke organisaties onder voorwaarden dat zij:

–        gevormd zijn om aan de verkiezing deel te nemen;

–        voldoen aan de Wet op politieke organisaties;

–        niet uitgesloten zijn voor deelname aan de verkiezingen;

 

HET ONAFHANKELIJK KIESBUREAU (OKB) weigert registratie in haar openbaar register (bron Mr. S. Polanen, voorz. OKB): in de volgende gevallen)

  1. De statuten zijn in strijd met: geldende verdragen, grondwet, wet en recht;
  2. Het beginselprogramma is in strijd met geldende verdragen, etc.(zie ad 1);
  3. De naam van de rechtspersoon voldoet niet aan de ad 1 vermelde verdrag, wet, en recht, voorts gelijkluidend is met een reeds geregistreerde naam en indien verwarring is te duchten door de gekozen naam;
  4. De rechtspersoon is door de rechter verboden verklaard of de procedure daartoe is ingezet;

De opsomming is niet limitatief.

 

HET CENTRAAL HOOFDSTEMBUREAU (CHB), art. 31 Kiesregeling e.v.

de vereisten zijn of te wel de registratie wordt geweigerd

  1. aanbieding niet binnen de gestelde termijn, volgens bekendmaking;
  2. indien in het symbool wapen of vlag van Sur. is verwerkt en i.s.m. de openbare orde en de goede zeden;
  3. indien tegen de registratie gegronde bezwaren zijn ingediend;
  4. indien niet voldaan aan de eisen van het Decreet voor politieke organisaties (S.B. 1987, No. 61), hierbij gaat om de overlegging van:

a)     bewijs van registratie bij het Onafhankelijk Kiesbureau (OKB) ontbreekt;

b)     de statuten, reglementen of andere documenten, waaruit de ordening van de politieke organisatie blijkt, ontbreken;

c)     het besluit van de President waaruit de goedkeuring van de Statuten blijkt, ontbreekt;

Bij niet voldoening, kan binnen 7 dagen herregistratie worden aangeboden.

UITSLUITING VAN DEELNAME o.a. INDIEN DE DREMPEL VAN 1% VAN HET TOTAAL ANTAAL KIESGERECHTIGDEN NIET GEHAALD (art. 8 Wet op politieke organisatie)

 

KANDIDAATSTELLING (art 38 Kiesregeling e.v.)

kandidaatstelling vindt plaats bij de 10 Hoofdstembureaus (in de 10 Kiesdistricten);

>  voor de vereisten, procedures, termijnen, administratief beroep en herregistratie zie de artt. 38 t/m 45;

>  Onderzoeken van de lijsten en beslissen over de geldigheid  der lijsten door de Hoofdstembureaus (artt. 46 t/m 49);

Navolgende verzuimen (die binnen 3 dgn kunnen worden hersteld) mogelijk (art. 47):

a)      kandidaat is niet op correcte wijze opgebracht  (art. 41 lid 1);

b)     ontbreken van de bewilligingverklaring (art. 43 lid 1);

c)      de inlevering van de lijst is niet persoonlijk geweest; machtiging van de politieke organisatie ontbreekt (art. 44lid 1);

d)     naam of symbool van de politieke organisatie zijn niet correct (arrt. 31 t/ 37), machtiging ontbreekt (art. 44 lid 2.a), registratiebewijs ontbreekt (art. 44 lid 2b);

De lijsten zijn ongeldig (art. 50):

a)      de registratie van de politieke organisatie bij het CHB is niet correct (art. 31 lid 1);

b)     het bestuur v/d politieke organisatie heeft de lijst niet ondertekend (art. 39 lid 1)

c)      de indiening is geschied door onbevoegden (art. 44 lid 1)

d)     schriftelijke volmacht van het bestuur , ontbreekt (art. 44 lid 2.a)

e)      bewijs van inschrijving in het register van CHB ontbreekt (art. 44 lid 2.b)

De kandidaten worden geschrapt (art. 50):

a)      geen bewillingsformulier overgelegd;

b)     kandidaat op meer dan 2 lijsten;

c)      meer kandidaten op de lijst dan het toegestaan aantal;

d)     kandidaat komt voor op de kandidatenlijst van een ander kiesdistrict dan het zijne.

  • Administratief beroep en bekendmaking v/d kandidatenlijsten (artt. 52 t/m 53)
  • Kandidaatstelling voor de RR-leden, onderzoek der lijsten, beslissen over de geldigheid en schrappen van kandidaten, administratief beroep bekendmaking v/d kandidatenlijsten, zowel van de RR’s als DR’s (artt. 54 t/m 84)
  • DE PREIDENT V/D REP. SURINAME STELT DE DAG DER KANDIDAATSTELLING VAST 45 DAGEN VOOR DE DAG DER STEMMING (art. 85), geschied bij Staatsbesluit van 12 augustus 1999 (S.B. 1999, no. 55)

 

DISTRIBUTIE OPROEPINGSKAARTEN

  • art. 90 lid 1 v/d Kiesregeling bepaalt dat tenminste 3 dagen voor de stemming elke kiezer van de Districts-Commissaris van zijn district een oproepingskaart moet hebben ontvangen;
  • voor een richtige uitreiking wordt aan elke colporteur 2 personen van 2 verschillende politieke partijen toegevoegd (zeer kostbaar, vooral in het binnenland, kan afgeschaft worden sinds de invoering van het vertoon van ID-kaarten);
  • vanaf 1987 geldt als controle:
  1. het overleggen van ID-kaart, v.a. 1987 ingevoerd;
  2. het voorkomen op de kiezerslijst;
  3. het vinger kleuren;
  4. het bezit van de oproepingskaart (is thans slechts een formele uitnodiging)

 

DAG DER STEMMING (art. 187 Kiesregeling e.v.)

DE PRESIDENT V/D REP. SURINAME STELT TEVENS VAST DE ‘DAG DER STEMMING’ /VIERKIEZINGSDAG (art. 86), geschiedt bij Staatsbesluit van 12 augustus 1999 (S.B. 1999, no. 55)

  • wordt uitsluitend gestemd op namen van kandidaten op de goedgekeurde kandidatenlijsten (DNA/RR)
  • kiezer neemt persoonlijk deel a/d verkiezing (behoudens in enkele gevallen, waarbij volmachten zijn toegestaan);
  • tijdige publikatie, aanwijzen van lokaliteiten, bemensing, inrichting stemlokalen (art. 88);
  • de stemming vindt plaats van 7.00 tot 19.00 uur
  • de kiezer ontvangt tenminste 3 dagen voor de stemming een oproepingskaart met alle relevante gegevens erop. Bij verlies wordt duplicaat verstrekt door de Districts-Commissaris of het stembureau.
  • Kandidatenlijsten worden ter inzage gelegd.
  • De inrichting van het stemlokaal, het stembiljet, stemmen, ordehandhaving, schorsing der stemming bij wanorde (artt.93 t/m 109);

Stemmen bij volmacht[9].

  • kiezers, benoemd tot leden van Hoofdstembureau en stembureau;
  • kiezers behorende tot Korps politie en Nationaal Leger, die wegens dienstopdracht buiten hun kiesdistrict bevinden;
  • er wordt steeds 1 gemachtigde toegestaan, die op dezelfde kiezerslijst als de volmachtgever voorkomt; de gemachtigde mag niet stemmen als hem het overlijden van de volmachtgever is bekend;

Beëindiging der stemming en stemopneming (telling), verzegeling van zaken.

  • beëindiging stemming zodra de laatste stem om 19.00 is uitgebracht. Iedereen die om 19.00 uur aanwezig is, krijgt de gelegenheid om de stem uit te brengen;
  • verrichtingen, procedures, bezwaren (artt. 113 t/m 122);

 

VASTSTELLING UITSLAG (artt. 123 e.v. Kiesregeling)

  • Hoofdstembureaus houden zitting, zodra alle processen-verbaal binnen zijn;
  • Het Hoofdstembureau stelt vast:

a)     aantal stemmen op elke kandidaat;

b)     aantal stemmen op elke politieke organisatie per kiesdistrict/ressort;

c)     het gezamenlijk aantal op de kandidaten en de politieke organisaties uitgebrachte stemmen;

d)     het aantal zetels in de DR moet worden toegekend aan politieke organisaties, naar evenredigheid van het totaal aantal in de Ressortraden verworven zetels. Indien er na de toekenning van de volle zetels nog zetels over zijn, zullen deze zetels in de DR worden toegekend aan de politieke

e)     organisatie met de opeenvolgende hoogste breukwaarde. Is die breukwaarde even groot dan beslist het lot.

f)      de voorzitter maakt de uitslagen bekend; aanwezigen kunnen bezwaren inbrengen;

g)     de Hoofdstembureaus zenden de p.v.’s met de bescheiden van de stembureaus naar het Centraal Hoofdstembureau (CHB);

  • CHB begint met haar verrichtingen ter vaststelling van de uitslag van de verkiezing, zodra alle p.v.’s van de Hoofdstembureaus zijn ontvangen
  • Kandidaten voor de RR’s worden bij gewone meerderheid van stemmen gekozen;
  • De kandidaten worden verklaard te zijn gekozen naar de rangorde der hoofdelijk verworven stemmen; Bij gelijk aantal beslist het lot;
  • De kandidaten van de DR’s worden door CHB aangewezen en verkozen verklaard naar de verhouding tussen de door hun politieke organisatie behaalde zetels in de RR’s en het aan de DR toekomende aantal zetels. De zeteltoewijzing vindt plaats overeenkomstig het bepaalde in artikel 124d.
  • De kandidaten voor de DNA worden gekozen volgens het stelsel van de evenredige vertegenwoordiging bij grootste gemiddelden met

voorkeursstemmen. De zetelverdeling vindt plaats per district volgens het bepaalde in artikel 8;

–        de eerste zetel wordt toegekend aan de politieke organisatie met het hoogste aantal stemmen; vervolgens wordt telkens bepaald welke organisatie na toevoeging van een volgende zetel het grootste gemiddelde aantal stemmen heeft.

–        indien meer dan een politieke organisatie het hoogste aantal stemmen heeft, wordt aan elk van die organisaties een zetel toegekend.

–        blijken na toevoeging van een volgende zetel, 2 of meer politieke organisaties het grootste gemiddelde aantal stemmen te hebben, dan wordt aan elk van die organisaties een zetel toegekend. Aantal toe te wijzen zetels moet wel toereikend zijn, anders beslist het lot.

–        CHB bepaalt het quotiënt per politieke organisatie: deelt het aantal op de politieke organisatie uitgebrachte stemmen met het aantal toegewezen zetels. Kandidaten met een hoger aantal stemmen dan het quotiënt zijn bij voorkeur gekozen.. Voor het overige en voor zover kandidaten een gelijk aantal voorkeursstemmen hebben behaald, worden de zetels toegekend naar de volgorde van de door de politieke organisatie ingediende kandidatenlijst.

Bekendmaking uitslag.

  • CHB maakt de uitslagen bekend tijdens een openbare zitting; aanwezige kiezers kunnen er bezwaren inbrengen;
  • CHB legt de uitslagen vast in een proces-verbaal;
  • CHB zendt het p.v. naar de President en het Onafhankelijk Kiesbureau  (OKB), dat de verkiezingsuitslag ‘bindend’ verklaart;
  • CHB publiceert de uitslagen;
  • CHB zet de procedure in betreffende kennisgeving aan de gekozenen en de politieke organisaties, etc. (artt. 134 t/m 137);

BEREKENING VAN DE ZETELS VAN RR, DR EN DNA[10]

Samenstelling DNA, RR en DR (Districtsraden): artt. 8 t/m 12 Kiesregeling):

> Verdeling DNA-zetels per district:

1. Paramaribo                                   17

2. Wanica                                              7

3. Nickerie                                            5

4. Commewijne                                   4

5. Sipaliwini                                          4

6. Brokopondo                                    3

7. Marowijne                                         3

8. Para                                                     3

9. Saramacca                                         3

10. Coronie                                            2

> Verdeling van de RR -zetels:

– minder dan 1001  inwoners               7

– van 1001-2000     inwoners              9

– van 2001-5000     inwoners             11

– van 5000-10000   inwoners           13

– van 10001-13000 inwoners           15

– boven 13000        inwoners              17

> Verdeling van de indirect vanuit de RR’s gekozen DR-leden:

De zetels in een DR worden toegekend aan de in de RR’s van het betreffende district vertegenwordigende politieke organisaties, naar evenredigheid van het totaal aantal in de ressorten verworven zetels.

– minder dan 10001    inwoners                       7

– van 10001-30000     inwoners                      9

– van 30001-50000     inwoners                    11

– van 50001-100000   inwoners                   15

– boven 100000          inwoners                      17

TOEWIJZING ZETELS RESSORTRAAD

na gehouden algemene -, vrij- en geheime verkiezingen worden

de volgorde der gekozenen  bepaald naar de rangorde der hoofdelijk verworven stemmen. Hierdoor worden alle beschikbare zetels toegekend (art. 163 G.W.)

Voorbeeld van een RR met 7 zetels

Hieraan ligt ten grondslag het personenmeerderheidsstelsel. De kiezers zijn vrij om op 7 personen/kandidaten op verschillende lijsten van verschillende politieke organisaties te stemmen. De 7 kandidaten met het hoogste aantal stemmen zijn gekozen. Vaak stemt men disciplinair.

TOEWIJZING ZETELS DISTRICTSRAAD

Na gehouden algemene -, vrij- en geheime verkiezingen; de zetels worden toegekend na aan de in ressortraden van het betreffende district vertegenwoordigende politieke organisaties, naar evenredigheid van het totaal in de ressortraden verworven zetels(art. 162 G.W.)

Voorbeeld van een DR met 9 zetels

Politieke Org.      Ress. I    Ress II   Ress III                 Totaal aant RR-zetels

A                           3             4             10              17

B                           7             3             3                 13

C                           3             1            11                15

D                           5             1            3                     9

TOTAAL                                                              54

 

De verhouding tussen de politieke organisaties is als volgt:

A:B:C:D = 17/54 : 13/54 : 15/54 : 9/54

De toewijzing van de zetels geeft het volgend resultaat:

A = 2 5/6 zetel; B = 2 1/6 zetel; C = 2 3/6 zetel; D = 1 3/6 ztel.; TOTAAL = 7 ZETELS.

Op basis van het grootste gemiddelde worden de ‘restzetels’ (2) als volgt toegekend:

A = 5/6 : eerste restzetel;

C = 3/6 : tweede restzetel

D = 3/6

B = 1/6

De eerste restzetel wordt aan A toegekend; C en D zijn gelijk; het lot beslist. Als C wint, dan gaat de tweede restzetel naar C.

Het resultaat is:

A            2 + 1 = 3 zetels

B             2 + 0 = 2 zetels

C             2 + 1 = 3 zetels

D            1 + 0 = 1 zetel

TOTAAL           9 ZETELS

TOEWIJZING ZETELS NATIONALE ASSEMBLEE (51 ZETELS)

Op basis van evenredige vertegenwoordiging per district bij grootste gemiddelde en voorkeursstemmen (art. 61 G.W.).

Voorbeeld: een district met 4 DNA -zetels

Uitgegaan wordt van 4 deelnemende politieke organisaties.

Om te beginnen wordt aan elke deelnemende politieke organisatie een zetel FICTIEF toegekend.

Politieke org.  Aantal stemmen         Gemiddelde

A                     12,500 : 1                    12,500

B                        4,200 : 1                      4,200

C                        3,800 : 1                      3,800

D                       2,500 : 1                      2,500

Partij A met grootste gemiddelde krijgt 1 zetel toegekend.

De procedure wordt herhaald. Aantal uitgebrachte stemmen ongewijzigd. Wederom wordt elke politieke organisatie een fictieve zetel toegekend.

Politieke org.  Aantal stemmen         Gemiddelde

A                     12,500 : 2                      6,250

B                        4,200 : 1                      4,200

C                        3,800 : 1                      3,800

D                       2,500 : 1                      2,500

Partij A heeft wederom het grootste gemiddelde en krijgt ook de 2e zetel toegekend.

De procedure wordt herhaald. Aantal uitgebrachte stemmen ongewijzigd. Wederom wordt elke politieke organisatie een fictieve zetel toegekend.

Politieke org.  Aantal stemmen         Gemiddelde

A                     12,500 : 3                      4,166

B                        4,200 : 1                      4,200

C                        3,800 : 1                      3,800

D                       2,500 : 1                      2,500

Partij B heeft nu het grootste gemiddelde en krijgt de 3e zetel toegekend.

De procedure wordt herhaald. Aantal uitgebrachte stemmen ongewijzigd. Wederom wordt elke politieke organisatie een fictieve zetel toegekend.

Politieke org.  Aantal stemmen         Gemiddelde

A                     12,500 : 4                      3,125

B                        4,200 : 2                      2,100

C                        3,800 : 1                      3,800

D                       2,500 : 1                      2,500

Partij C heeft nu het grootste gemiddelde en krijgt de 4e zetel toegekend.

EINDRESULTAAT = A 2 zetels, B 1 zetel, C 1 zetel; D 0 zetel = 4 zetels.

Kandidaten kunnen ook met ‘voorkeursstemmen’ worden gekozen.

Belangrijk is het berekenen van het ‘quotiënt’. Voor partij A = 12,500 : 3 = 4,166. Een kandidaat die op de lijst bijv. op no. 7 staat en  meer dan 4166 stemmen behaalt, is dan bij voorkeur gekozen; de rest van de stemmen gaat naar kandidaat no. 1.

Het quotiënt voor partij B is 4,200 : 1 = 4,200, etc., etc. etc.

CONTROLE EN TOEZICHT

Vanwege het OKB (Onafhankelijk Kiesbureau)

  • houdt toezicht op de algemene verkiezingen;
  • stelt de verkiezingsuitslag bindend vast.
  • telt minimaal 7 leden en 3 plv leden; leeftijdsgrens is 65.
  • ziet toe op de juiste samenstelling v/d kiezerslijsten;
  • kan de Minister van Binnenlandse Zaken (Biza) bij gekonstateerde onjuistheden  verzoeken de lijsten te verbeteren en aan te vullen
  • ziet t.a.v. de oproepingskaarten toe:

–        dat elke kiezer uiterlijk 3 dagen voor de stemming de oproepingskaart ontvangt;

–        dat de Districts-Commissaris (D.C.) richtig te werk gaat; de D.C. is verplicht aan OKB alle informatie te verschaffen;

–        dat de kiezer zelfs op de dag der stemming de oproepingskaart kan verkrijgen (te verstrekken door de D.C. of het stembureau);

  • ziet toe dat aan de stembureaus uniforme instructies worden gegeven en dat de werkwijze ook uniform is;
  • is bevoegd toezichthouders aan te wijzen voor controle op de werkzaamheden van de stembureaus;
  • Hoofdstembureau –en stembureauleden zijn verplicht alle info’s te verstrekken;
  • bevoegd om maatregelen te treffen en onderzoek te doen instellen bij geconstateerde klachten en onjuistheden;
  • de Minister van Biza is verplicht alle info te verstrekken;
  • Binnen 2 maanden na de dag der stemming brengt OKB verslag uit aan de Regering en de DNA.

Vanwege de Hoofdstembureaus

  • op de verrichtingen van de stembureaus in hun kiesdistrict;

Vanwege de Districts-Commissarissen

  • op  inrichting stembureaus, distributie van oproepingskaarten

Vanwege de Politieke partijen[11]

  • participeert in diverse verkiezingsorganen, zoals OKB, Hoofdstembureaus, stembureaus
  • participeert in het distributiesysteem van de oproepingskaarten;
  • rondom activiteiten kiezerslijsten;
  • rondom de dag der stemming en uitslag

Vanwege de Internationale Observers[12]

  • van EU, UNDP, OAS
  • kosten gefinancieerd uit het EU-fonds;
  • long term observers (vanaf februari 2000)
  • short term observers (mei 2000)
  • technical Advisor (vanaf januari 2000);
  • media en Civic Advisor (vanaf maart 2000)

 

VERKIEZING VAN DE PRESIDENT EN DE VICE-PRESIDENT (artt. 74,  90 e.v.181, 184 G.W.)

  • is een uitvoerende taak van de DNA
  • worden voor vijf jaar gekozen;
  • binnen 2 maanden na de uitslag van de verkiezing (DNA vangt haar werkzaamheden aan binnen 30 dagen na de verkiezingsuitslag en kiest de Preisent en de Vice-President binnen de 30 dagen na aanvang van haar werkzaamheden, art. 184 G.W.)
  • vereisten: Surinaamse nationaliteit,, leeftijd van 30 jaar, niet uitgesloten van actief en passief kiesrecht, geen handelingen hebben verricht strijdig met de Grondwet, moet tenminste 6 jaren woonplaats en hoofd -of werkelijk verblijf in Suriname hebben gehad.
  • worden gekozen  door de DNA bij grondwettelijke 2/3 meerderheid van stemmen;
  • worden gekozen door de VVV (Verenigde Volksvergadering, art. 181 G.W.), indien geen der kandidaten na 2 stemmingen in de DNA de grondwettelijke meerderheid heeft behaald; het besluit in de VVV wordt genomen bij gewone meerderheid, indien meer dan de helft van het totaal aantal in functie zijnde leden van de organen (DNA, RR en DR) tegenwoordig zijn.

KLACHTEN / BEZWAREN

  • tijdens alle openbare zittingen van het OKB, CHB, Hoofdstembureaus, stembureaus;
  • voor activiteiten buiten de openbare zittingen, bij de Districts-Commissaris, de Minister van Binnenlandse Zaken, de President van de Republiek Suriname, en  het OKB, dat bij uitsluiting van welke autoriteit de bevoegdheid heeft om verkiezingsuitslag geheel of voor een deel onverbindend te verklaren.

[1] Blijft bij elke verkiezingen constant.

[2] Aantallen van V-2000. Wordt voor de kandidaatstelling bij elke Algemene verkiezingen opnieuw vasthesteld op basis van de door het CBB vastgestelde bevolkingscijfers per ressort.

[3] Aantallen van V-2000. Wordt voor de kandidaatstelling bij elke Algemene verkiezingen opnieuw vasthesteld op basis van de door het CBB vastgestelde bevolkingscijfers per disdtrict.

[4] Aantal Leden van het Hoofdstembureau van Paramaribo is bij staatsbesluit gebracht op 7 (in stede van 5), geldende vanaf de Algemene verkiezingen van 2005. Bij Resolutie van de President worden de Hoofdstembureauleden steeds opnieuw benoemd op voordracht van de Minister van Binnenlandse Zaken.

[5] Resolutie van de President worden de Stembureauleden steeds opnieuw benoemd op voordracht van de Minister van Binnenlandse Zaken, na voorstellen van de Districtscommissarissen te hebben ontvangen.

[6] Niet bij wet verplicht voorgeschreven. Was door de toenmalige Verkiezingscommissie sterk aanbevolen.

[7] Niet bij wet verplicht voorgeschreven. Was door de toenmalige Verkiezingscommissie sterk aanbevolen.

[8] Algemene Verkiezingen 2000

[9] Rekening mee houden dat de mogelijkheid om volmacht te stemmen voor de Algemene verkiezingen van 2005 was uitgebreid.

[10] Betreft algemene verkiezingen van 2000 (Bron: Mr. S.F. Polanen, Voorzitter OKB, Paramaribo 1988)

[11] Niet wettelijk geregeld

[12] Niet wettelijk geregeld, wel bij protocollen

Posted in Geen categorie on 23 februari 2014 by Bas
No Comments »

Comments

Het Kiesstelsel en de werking van de Kieswet van de Republiek Suriname — 2 Comments

  1. Rudi,
    Zeer bedankt voor je prompte reactie.
    Zie mijn reactie in de tekst.
    Mvg
    Bas

    On 2/23/2014 9:06 AM, Rudi Jadnanansing wrote:
    > Hallo Bas,
    > Mijn hartelijke dank.
    > Indrukwekkend en volledig; ik kijk met genoegen uit naar je update. Maar voor mij is het duidelijk genoeg.
    > Ik heb drie opmerkingen die ik hiet op je blog heb ingevuld omdat ik niet weet of het nog werkt.
    > In de regel: “A:B:C:D = 17/54 : 13/54 : 15/54 : 9/5” is er een typfoutje. 9/5 moet 9/54 zijn. _
    > Reactie Bas: Was een foutje bij copy-paste-al hersteld
    > In de regel “Belangrijk is het berekenen van het ‘quotiënt’. Voor partij A = 12,500 : 3 = 4,166. Een kandidaat enz.” nodig voor voorkeurstemmen praat je van quotient; Sam Polanen praat in zijn boekje van “lijstkiesdeler”. Is dat niet de officiele naam? –
    Reactie Bas: Resultaat is zelfde. Even natrekken.
    > Mag ik de link doormailen aan vrienden?
    Reactie: Dat mag. Comments welkom voor een volmaakte update. Ik zal je comments in het document opnemen, en van anderen ook.
    >
    > Groet,
    >
    >
    > Rudi.

  2. Hi Bas,

    Even snel een correctie alvorens ik commentaar krijg. Ik doe Sam een beetje onrecht aan als ik zijn essay met de jouwe vergelijk. Ze bereiken beide hun doel. Sam legt hoofdzaklelijk (de) DNA verkiezing uit terwijl jij o.a. ook de RR en DR meepakt.

    Groet en verontschuldigingen aan Sam,

    Rudi.