Het stemmen voor mensen met een (visuele) beperking

Samenvattende notitie uit diverse bronnen, waaronder:
http://www.google.sr/?gws_rd=cr&ei=88D7VJH0OLSSsQSRroDgDg#q=stemmen+door+blinden

Naar aanleiding van de discussie binnen de kring van de verkiezingsautoriteiten ben ik gaan nadenken en internationaal oriënteren op het vraagstuk van:
1. Voorzieningen voor mensen die slecht of niets zien om zelf te kunnen stemmen
2. Hoe toegankelijk de stembureaus landelijk moeten zijn voor kiezers op een rolstoel en voor een betere behandeling in het stembureau.

De huidige verkiezingswetgeving biedt slechts een optie:
Volgens de regels mogen blinden en slechtzienden iemand meenemen in het stemhokje om het formulier voor hen in te vullen. Dat kan een partner of bekende zijn of iemand van het stembureau. Maar daar neemt niet iedereen genoegen mee. Er is dus altijd iemand die weet hoe je gestemd hebt en dat druist in tegen de wet die bepaalt dat de stemming geheim is. En, “Je moet er echter wel op kunnen vertrouwen dat de begeleider het juiste vakje inkleurt.

In Suriname is nog niet genoegzaam nagedacht over andere opties om de blinde en slechtziende kiezer in het stemhok zodanig te faciliteren, dat zij hun stem zelfstandig uit kunnen brengen.

In het buitenland, met name ook in Nederland, is op diverse niveaus hierover nagedacht en diverse soorten toepassingen bedacht.

Hieronder enkele van de toepassingen om mogelijk daaruit te leren voor aangepaste uitvoering bij de aanstaande algemene verkiezingen op 25 mei 2015. De tijd is niet de beste bondgenoot om het reeds bij de aanstaande verkiezingen in praktijk te brengen.

1. Stemmen met het rode potlood. Voor mensen die slecht of niets zien kan dit heel lastig zijn. Vaak hebben zij hulp nodig en moeten zij hun stemgeheim toevertrouwen aan een ander. Voor deze groep kan elektronisch stemmen uitkomst bieden. (Overigens lijkt dat elektronisch stemmen geen oplossing is voor mensen die helemaal niets zien). Nederland is afgestapt van het systeem van elektronisch stemmen, dus ook daar is de discussie opgelaaid hoe de doelgroep van de blinden en slecht ziende kiezers tegemoet te komen.
Deze optie is niet voor Suriname, omdat van het systeem van elektronisch stemmen weloverwogen is afgezien.
2. Voor slechtziende mensen op ieder stembureau een loep en een zaklamp beschikbaar stellen. Voor veel mensen zijn deze voorzieningen echter ontoereikend. Zij moeten hulp vragen bij het invullen van het stembiljet. Hun stem is dan niet meer geheim, terwijl geheim stemmen een democratisch grondrecht is.
3. De stemprinter om het zelfstandig stemmen voor mensen met een beperking mogelijk te maken, is in Nederland overwogen om zulks toegankelijk te maken. Zo kunnen mensen met een visuele beperking alleen zelfstandig stemmen als het apparaat is uitgerust met spraakuitvoer.

Enkele toepssingen:

(i) Amersfoort komt slechtziende kiezers tegemoet. Op ieder stembureau is er een vergrootglas
aanwezig is, zodat slechtzienden de namen op het stembiljet kunnen lezen (d.i. evenwel geen oplossing voor blinden die niets zien!)
(ii) De stemcomputer weer invoeren is een andere optie. In 2006 (Nederland) werd voor het laatst met de stemcomputer gestemd. Die werd daarna vanwege fraudegevoeligheid in de ban gedaan.
(iii) Aangepaste stemmachines werden in gemeente Moerdijk ingevoerd, na een jaar weer
verdwenen. En nu wordt er weer voor gepleit.
(iv) Burgemeesters van verschillende Nederlandse gemeentes zijn voorstander van de
stemcomputer. Zij dringen aan op afschaffing van het rode potlood. De stemcomputer zou in een proef met verbeterd papierstemmen zijn verdienste hebben bewezen.
(v) Zevenbergen: Blinden en slechtzienden kunnen zelfstandig stemmen.
(vi) Moerdijk heeft twee stemmachines aangeschaft (Euro 4000 per stuk), waarop een geluidsinstructie is aangesloten. De blinde of slechtziende kan op het grote overzicht via pijltjes in braille naar de verschillende partijen en kandidaten gaan. Een stem zegt op welke partij of kandidaat de keuze staat. Als de keuze op de gewenste kandidaat staat, kan de kiezer zijn stem uitbrengen. Elf gemeenten in Nederland hebben dit al toegepast.
(vii) In Houten zelfstandig stemmen. De gemeente heeft als eerste in de regio Utrecht een stemmachine met audio-ondersteuning aangeschaft. De stemmachine werkt met een koptelefoon. Daarin horen de stemmers wat zij moeten doen of net hebben gedaan. Ze kunnen zichzelf door het programma manoeuvreren door middel van een speciaal bedieningssysteem met grote knoppen. De kieslijst kan worden aangeleverd in braille, grote letters of op cd-rom. Lastig in Suriname, omdat in Suriname tegelijk ook op RR-leden moet worden gestemd. In de toekomst kan het wel worden ingevoerd, na de splitsing van de DNA verkiezingen en de verkiezing van de Regionale organen; ook om vele andere redenen wordt deze splitsing wenselijk geacht..

De stemmachine komt op het meest centrale stembureau te staan. Overigens is de machine ook ‘gewoon’ te gebruiken. Het nieuwe apparaat kost rond de vierduizend euro. Voor de ‘normale’ stemmachine betaalde Houten in 2001 ruim 2.800,-euro per stuk.
(viii) De gemeente Enschede schakelt bij de gemeenteraadsverkiezingen een stemcomputer met spraaksysteem in. Deze stemcomputer is speciaal bedoeld voor visueel gehandicapten. De stemcomputer die via een spraaksysteem door visueel gehandicapten zelfstandig bedienbaar is.
De bijzondere stemmachine is een nieuwe vinding van stemmachineproducent Nedap-Groenendaal en wordt tijdens deze verkiezingen voor het eerst in Nederland ingezet. Behalve Enschede doen nog dertien andere gemeenten mee met dit pilot-project.
Stembureaus zijn nog onvoldoende toegankelijk voor minder validen
De stemlokalen moeten optimaal toegankelijk zijn voor mensen met een beperking en dat de stembureauleden de doelgroepleden correct moeten bejegenen.

Zie op FGL -website http://www.toegankelijklimburg.nl een checklist, aan de hand waarvan de toegankelijkheid van stemlokalen kan worden getoetst en verbeterd. Op genoemde website vindt u tevens het in 2009 uitgebrachte rapport over de toegankelijkheid van stemlokalen.
Mr. Bas Ahmadali

Comments are closed.